bezocht met een vragenlijst en de opdracht kritisch te kijken naar de inrichting, presentatie, toegankelijkheid, doelgroepgerichtheid, plaatsing en presentatie van de collectie enzovoort. Dit alles in het kader van marketing, PR en communicatie. Erg leerzaam, soms vermakelijk, soms droevig - en je leert ook kritisch naar je eigen bieb kijken. Ik denk dat ik nog wel eens een keertje, in rustiger tijden, met deze lijst de UB kritisch binnenstap, dat zou weleens een interessante blogpost kunnen opleveren

Voor volgende week moet ik de vragenlijst nog verder uitwerken en een PR plan maken voor een toekomstig product (goed of dienst) in onze bibliotheek. Vervolgens mogen we allemaal ons PR-plan presenteren in de les. De laatste les, dat mag er ook wel weer bijgezegd worden. Want ik sta alweer bijna aan het einde van een module, met nog één module te gaan hierna…

…maar nog immer toegankelijk en raadpleegbaar voor iedereen met een computerfobie, een fichefetisj en een voorliefde voor vroeger…

…en zo, met het register in de hand, de sleutel tot de systematische catalogus…

…ging ik dapper op zoek naar boeken over doolhoven en labyrinten…

…en ben zo doende over mijn oude vrees voor de kaartcatalogus* heen gekomen en kan u nu met begeestering mededelen: dit is niet alleen een aandoenlijk meesterwerk van menselijk geduld, het is warempel ook een uiterst inzichtgevend instrument voor het vinden van het gezochte!

*nog opgelopen tijdens het HOC project op het OEI tijdens het zgn. “fiche lichten”.

P.S.: Excuses voor het eventuele ongemak tijdens het lezen, de foto’s zijn genomen in een enigszins zuinig verlichte ruimte met een mobiele telefoon als fotografisch instrument, helaas komt dat de kwaliteit van de afbeeldingen niet altijd ten goede.

Zoals beloofd volgt hieronder de online versie van mijn keuzeliteratuurlijst. De titelbeschrijvingen zijn in verkorte ISBD presentatie, voor een uitgebreidere beschrijving: klik op de link van de vindplaats (sommige links werken echter alleen binnen het UvA-domein of met eigen inlog). Veel plezier!

DOOLHOVEN

&

LABYRINTEN 

een keuzeliteratuurlijst

door

M.A.S. Bohan

 INHOUDSOPGAVE

Inleiding
Verantwoording
I  Geschiedenis van doolhoven en labyrinten
II  Afzonderlijke doolhoven en labyrinten
III  Labyrinten en spiritualiteit
IV  Doolhoven en labyrinten in hedendaagse fictie
V  Doolhoven als puzzelsport
Bijlagen

INLEIDING

Doolhoven en labyrinten spreken tot de verbeelding van velen. Ze zijn al eeuwenoud en ook vandaag de dag nog populair. Er is een heel scala aan verschijningsvormen en functies van doolhoven en labyrinten, van haagdoolhoven tot kerklabyrinten, van spel en vermaak tot kunst en spiritualiteit.

De termen doolhof en labyrint worden veelal door elkaar gebruikt, maar de liefhebbers en kenners van doolhoven en labyrinten maken tegenwoordig onderscheid op basis van de vorm. Een doolhof (Eng. maze, Dui. Irrgarten) bestaat uit meerdere wegen, wegen met vertakkingen en vaak ook doodlopende wegen. Een doolhof wordt daarom multicursaal genoemd. Er zijn echter ook labyrintische patronen die bestaan uit één weg, die in kronkels naar het midden leidt. Deze patronen worden unicursaal genoemd. Tegenwoordig heeft de term labyrint daarom vaak betrekking op deze oudere, symbolische vorm, waarbij het aspect van dolen ontbreekt. Labyrinten hebben daarom ook een heel andere functie dan doolhoven. Een doolhof is oorspronkelijk een ‘dwaaltuin’, in een doolhof kun je dolen. Weliswaar zijn er tegenwoordig allerlei varianten op, van puzzelboeken tot aan doolhofspelletjes op je mobiele telefoon, maar het oorspronkelijke karakter van de doolhof blijft daarin herkenbaar. Het labyrint, in de zin van een unicursaal patroon, wordt veelal geassocieerd met een weg van bezinning, met spiritualiteit en de symboliek van het leven.

Het woord labyrint stamt echter uit de oudheid, toen dit onderscheid op deze manier niet gemaakt werd, bovendien is het onderscheid tussen doolhof en labyrint ook niet terug te vinden in naslagwerken (woordenboeken, encyclopedieën). Ik zal daarom waar nodig in de inleiding het onderscheid aangeven met de woorden unicursaal en multicursaal, en de term doolhof beperken tot de haagdoolhof en de daarvan afgeleide spelvormen, omdat dit gebruik het dichtst bij de oorspronkelijke betekenis van het woord blijft.

Unicursale labyrinten zijn al zeer oud. De oudste afbeeldingen van labyrintische patronen die met zekerheid zijn gedateerd, zijn getekend op Griekse kleitabletten en stammen uit ong. 1200 v.Chr. Een labyrintmotief op Spaanse rotstekeningen is mogelijk nog ouder, van ong. 2000 v.Chr. Van later datum zijn de kerklabyrinten, deze stammen uit de Middeleeuwen. Eén van de bekendste kerklabyrinten is het labyrint in de kathedraal van Chartres. Ook kwamen labyrintstructuren voor in middeleeuwse manuscripten. Het labyrint is overigens een wijdverbreid symbool, dat bij allerlei culturen voorkomt. De Hopi Indianen kennen eveneens een labyrintpatroon en ook in India en Indonesië zijn labyrintpatronen gevonden. Naast de verschillende vormen is ook het gebruikte materiaal een interessant gegeven, bekend zijn bijvoorbeeld de kei- en graslabyrinten in o.a. Scandinavië en Engeland, deze stammen veelal uit de 15^e en 16^e eeuw, maar mogelijk zijn enkele vondsten nog ouder. Tegenwoordig kent het unicursale labyrint een hernieuwde belangstelling, mede door zijn geschiktheid voor meditatieve doeleinden en zijn universeel symbolische karakter. Moderne labyrinten zijn er in allerlei vormen en materialen, veelal geïnspireerd op oude labyrinten.

Multicursale structuren waren al bekend bij de Egyptenaren, in de bouw van piramiden en tempels en in afbeeldingen op zegels en plaques. Ook het bekende labyrint van Kreta was, indien het ooit echt bestaan heeft, een multicursale variant. Doolhoven, in de zin van dwaaltuinen, zijn van recentere datum. Zij stammen uit de Renaissance, toen de tuinarchitectuur patronen ging aanbrengen geïnspireerd op de klassieke oudheid. Deze patronen waren in het begin vooral unicursaal, maar het eerste ontwerp voor een echte haagdoolhof stamt waarschijnlijk uit ong. 1550. In de 19^e eeuw vond in Nederland, na een periode van verminderde interesse, een grote heropleving plaats van de haagdoolhoven. Zo ontstonden rond 1900 vermaaksparken met doolhoven. Doolhoven zijn nog steeds populair. Naast de groene variant bestaan er tegenwoordig allerlei soorten doolhoven, met verschillende materialen en in de meest bizarre vormen. Ook bestaan er puzzelboeken, computerspelletjes en bordspelletjes waarin naar hartenlust gedoold kan worden.

Voor een overzicht van hedendaagse doolhoven en labyrinten die men in Nederland kan bezoeken, verwijs ik naar de website van Stichting Doolhof en Labyrint en de gids “Doolhoven & labyrinten in Nederland” (zei bijlage), waaruit ook het grootste gedeelte van bovengenoemde informatie afkomstig is.

VERANTWOORDING

Mijn zoektocht naar werken over doolhoven en labyrinten begon in de catalogus van de bibliotheek van de UvA (Universiteit van Amsterdam). Ik wist dat er in elk geval een drietal boeken aanwezig waren die interessant zouden kunnen zijn voor liefhebbers van doolhoven en labyrinten, dus deze eerste stap leek me een goed beginpunt.

Eén van deze interessante werken heb ik apart opgenomen in de bijlage, het betreft Doolhoven & labyrinten in Nederland : gids (beschrijvingen van doolhoven en labyrinten per provincie). Deze afzonderlijke vermelding dankt dit werkje aan het feit dat het met name bedoeld is als gids, en ik bij mijn zoektocht niet genoeg gidsen heb kunnen vinden om er een afzonderlijk hoofdstukje aan te wijden. Overigens wordt in dit boek ook een algemene inleiding in de geschiedenis van doolhoven en labyrinten gegeven met enkele interessante wetenswaardigheden over de geschiedenis van doolhoven in Nederland. De gids is een initiatief van Stichting Doolhof en Labyrint; van deze stichting heb ik de website opgenomen in de bijlage. Ook heb ik de website opgenomen van het Engelse Labyrinthos, dat tevens een jaarboek uitgeeft, de enige seriële publicatie die zich uitsluitend met doolhoven en labyrinten bezighoudt: Caerdroia. Dit is tevens de publicatie waarmee het eerste hoofdstuk – Geschiedenis van doolhoven en labyrinten – begint.

De twee eerdergenoemde interessante publicaties die zich in de bibliotheek van de UvA bevinden, sluiten het eerste hoofdstuk af en vormen tevens de bronnen voor de in mijn literatuurlijst gebruikte afbeeldingen (zie ook de bronvermelding achterin). Bovendien heb ik in de bijlagen een website opgenomen waar de inhoud van één van deze twee werken volledig online raadpleegbaar is.

Zowel het eerste als het tweede hoofdstuk bevatten titels die vooral betrekking hebben op de geschiedenis van doolhoven en labyrinten. Ik heb ervoor gekozen om het eerste hoofdstuk te wijden aan werken over meerdere doolhoven en labyrinten, en een tweede hoofdstuk aan werken over afzonderlijke doolhoven en labyrinten. Ik was zelf namelijk verrast door de hoeveelheid materiaal over afzonderlijke doolhoven en labyrinten en wilde deze apart onder de aandacht brengen.

Het eerste hoofdstuk bevat werken op verschillende niveaus, waaronder wetenschappelijk, populair-wetenschappelijk (AO) en voor de jeugd (Junior informatie). Dit heb ik bewust gedaan omdat ik mijn werkstuk op een zo breed mogelijk publiek wilde richten, in de overtuiging dat doolhoven en labyrinten leuk zijn voor iedereen en in de hoop dat iedereen die doolhoven en labyrinten leuk vindt een interessant en geschikt werk kan vinden in deze keuzeliteratuurlijst.

Het tweede hoofdstuk bevat een selectie uit publicaties met betrekking tot afzonderlijke doolhoven en labyrinten. Het is slechts een indicatie van wat er zoal te vinden is. Ik heb gekozen voor enkele bekende doolhoven en labyrinten en enkele interessante bronnen om andere geïnteresseerden te wijzen op het bestaan hiervan (zoals de digitale bibliotheek van de UvA en de beeldbank en bibliotheek van het Stadsarchief van Amsterdam). De publicaties zijn door hun diepgang wel overwegend wetenschappelijk, maar deze selectie is dan ook met name bedoeld voor studenten, wetenschappers en hobbyisten die zich verder willen verdiepen in de materie.

Het derde hoofdstuk heb ik gewijd aan publicaties die met name de spirituele aspecten van labyrinten behandelen. Het labyrint kent door de hernieuwde belangstelling in het spirituele een opleving en dit weerspiegelt zich in de publicaties hierover. Ik heb geprobeerd enkele publicaties die vaak voorbijkwamen tijdens mijn zoektocht (en dus in veel bibliotheken aanwezig zijn) naast elkaar te plaatsen, zodat geïnteresseerden kunnen kiezen welke van deze werken hen het meeste aanspreekt. Tevens heb ik een krantenartikel opgenomen (ter illustratie van de actualiteit van het onderwerp) en een scriptie (een studie naar dit onderwerp).

Het vierde hoofdstuk bevat fictie waarin doolhoven en labyrinten een rol spelen. Ik heb gekozen voor werken waarvan ik uit de beschrijving kon opmaken dat het niet slechts een kleine rol is, waardoor deze werken mogelijk de liefhebbers van doolhoven en labyrinten aan zullen spreken. Ik heb twee boeken voor kinderen opgenomen, waarin het illustratieve aspect een grote rol speelt, twee boeken voor volwassenen, waarin het symbolische aspect een grote rol speelt, en twee films, eentje voor volwassenen (Pan’s labyrinth) en eentje die ook geschikt is voor de jeugd (Labyrinth).

Het vijfde en laatste hoofdstuk bevat spelboeken en puzzelboeken met uitsluitend of in elk geval overwegend doolhoven. Er zijn ook veel spel- en puzzelboeken te vinden waarin doolhoven als onderdeel van een verzameling puzzels en denkspelletjes zijn opgenomen, maar deze heb ik buiten beschouwing gelaten. Ik heb bij elke publicatie een andere bron gebruikt, om aan te geven dat deze werken in veel verschillende bibliotheken zijn opgenomen (zowel openbare bibliotheken als wetenschappelijke bibliotheken) en ik heb voor de verandering een boek opgenomen uit Google books, met name om te laten zien dat deze bron handig kan zijn om meer informatie te vinden over een bepaald werk – het gaat hier om een combinatie van een puzzelboek en een informatief boek, afkomstig van de bekende doolhofontwerper Adrian Fisher.

Ik heb gekozen om vooral Nederlandstalige en Engelstalige publicaties op te nemen, hier en daar aangevuld met Duitstalige publicaties waarvan ik dacht dat ze te interessant waren om niet te noemen. Andere talen heb ik echter buiten beschouwing gelaten, zodat voor de meeste publicaties genoemd in deze literatuurlijst geldt dat ze wat betreft taal voor een grote groep toegankelijk zijn.

Tot slot wil ik nog iets kwijt over de gevolgde zoekmethoden, de gebruikte zoektermen en de gekozen bronnen. Ik ben veelal begonnen met het zoeken op “alle woorden”, ter oriëntatie en om een indicatie te krijgen van wat er zoal te vinden is in een bepaalde bron.

Een veelgebruikte methode van mij om vervolgens wat orde aan te brengen bij een grote hoeveelheid treffers, is om te verkleinen/filteren op (deel-) onderwerp, taal of materiaalcode. Zo heb ik veel leuke vondsten gedaan (plattegronden en beeldmateriaal bijvoorbeeld).

Elke catalogus heeft zo zijn voordelen en zijn nadelen, maar wat betreft verkleinen vind ik PiCarta en WorldCat.org (de gratis online versie van WorldCat) het best toegerust en het meest gebruiksvriendelijk. De opties van de online versie WorldCat.org en de betaalde versie van WorldCat (via PiCarta) verschillen sterk van elkaar en enkele handige functionaliteiten van WorldCat.org ontbreken helaas in de betaalde versie. Daar staat tegenover dat ik de betaalde versie een stuk overzichtelijker vind in opmaak, wat voor mij het vinden van geschikte titels vergemakkelijkt.

Het mooie van WorldCat.org is dat je er gemakkelijk in kunt verkleinen op fictie / non-fictie, jeugdliteratuur / literatuur voor volwassenen e.d. door te klikken op de opties die in de linker kolom gegeven worden. Dit heb ik vooral gebruikt bij het zoeken naar de fictie voor volwassenen, maar het is bijvoorbeeld ook mogelijk om op deze wijze werken te achterhalen over onderzoek naar doolhoven en labyrinten in literatuur. Deze laatste categorie publicaties heb ik uiteindelijk niet opgenomen in mijn literatuurlijst omdat het werken zijn óver werken waarin doolhoven voorkomen, dit vond ik niet relevant genoeg in het kader van een kleine beperkte literatuurlijst zoals deze. Ik schenk hier echter wel even aandacht aan deze treffers, zodat geïnteresseerden weten dat er ook over dit deelaspect het een en ander te vinden is.

PiCarta geeft zowel hints als filtermogelijkheden, de hints heb ik met name gebruikt bij de oriëntatie op de deelonderwerpen en de mogelijke verdeling van de gevonden publicaties. In een later stadium van mijn zoektocht kwam deze functie te pas bij het vinden van werken over labyrinten en spiritualiteit (zelfverwerkelijking, zelfrealisatie). De filtermogelijkheden zijn gedeeltelijk gelijk aan die in de catalogus van de UBA (Universiteitsbibliotheek UvA), en die heb ik met name gebruikt voor het filteren op taal en op materiaal.

Wat betreft zoektermen heb ik ook zoektermen gecombineerd, of doorgeklikt op trefwoorden indien deze beter correspondeerden met waar ik naar zocht, bijvoorbeeld het trefwoord doolhoven (puzzels) in de catalogus van De Bieb Zaanstreek, en films in AND-combinatie met labyrinths om films te vinden in WorldCat.org. Ook in de Digitale Bibliotheek van de UBA heb ik gebruik gemaakt van gecombineerde zoekacties om artikelen te vinden in verschillende talen en over verschillende deelonderwerpen.

Ook heb ik gebruik gemaakt van het trefwoord labyrinten (doolhoven) in PiCarta, daarbij valt nog op te merken dat het niet uitmaakt of je op trefwoord labyrinten of op trefwoord doolhoven zoekt, de desbetreffende publicaties worden in beide gevallen getoond, op eentje na (en dat is vermoedelijk een foutje). 

In LexisNexis Academic heb ik gezocht met de zoekterm labyrint en vervolgens gekeken in welke artikelen dit woord het vaakste voorkwam; de artikelen waarin het woord slecht eenmaal voorkwam kon ik overslaan, daarin werd het woord labyrint veelal in overdrachtelijke zin gebruikt.

__

Bronvermelding afbeelding:

Floral labyrinth. (De Vries.); uit: Mazes and labyrinths : their history and development / by W.H. Matthews. – New York : Dover Publications, 1970.

I

GESCHIEDENIS VAN DOOLHOVEN EN LABYRINTEN

TITELLIJST

Caerdroia : the journal of mazes & labyrinths. – Thundersley : Labyrinthos, 1983-…
Gevonden in: WorldCat.org.

Doolhoven / Lien van Horen. – Groningen [etc.] : Wolters-Noordhoff, 2004.
Gevonden in: PiCarta.

Labyrinten en doolhoven / Wim Kleijne. – Lelystad : AO (Actuele Onderwerpen), 2005.
Gevonden in: Catalogus Openbare Bibliotheek Amsterdam.

Labyrinthe : Erscheinungsformen und Deutungen : 5000 Jahre Gegenwart eines Urbilds / Hermann Kern. – München : Prestel, 1995.
Gevonden in: Catalogus Rijksakademie van Beeldende Kunsten, via de Digitale Bibliotheek van de UBA.

Labyrinths : what are they? : prehistory to the 21st century / written by Kay Torrez. – Phoenix, Ariz. : Labyrinths Unlimited, 1999.
Gevonden in: Library of Congress Online Catalog.

Mazes and labyrinths : solving ancient puzzles / a BBC Manchester/The Learning Channel/Time-Life co-production ; produced and directed by Ron Johnston, 1999.
Gevonden in: WorldCat.org.

Mazes and labyrinths : their history and development / by W.H. Matthews. – New York : Dover Publications, 1970. Eerder verschenen o.d.t.: Mazes and labyrinths : a general account of their history and development. – 1922.
Gevonden in: Catalogus Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam (UBA).

Mazes and labyrinths of the world / [by] Janet Bord. – London : Latimer New Dimensions, 1976.
Gevonden in: Catalogus Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam (UBA).

II

AFZONDERLIJKE DOOLHOVEN EN LABYRINTEN 

TITELLIJST

At the center of the world : the labyrinth pavement of Chartres Cathedral / Daniel K.  Connolly.In: Art and architecture of late medieval pilgrimage in Northern Europe and the British Isles / Sarah Blick (ed.) ; Rita Tekippe (ed.), pp. 285-314, 2005.
Gevonden in: Database Bibliography of the History of Art, via de Digitale Bibliotheek van de UBA.

A former sod or turf maze at Ballynavortha, Co. Wicklow / Conleth, Manning.In: Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland, vol. 134, pp. 166-168, 2004.
Gevonden in: Database Bibliography of the History of Art, via de Digitale Bibliotheek van de UBA.

Herodotus’ autopsy of the Fayoum : Lake Moeris and the Labyrinth of Egypt / by O. Kimball Armayor. – Amsterdam : Gieben, 1985.
Gevonden in: Catalogus Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam (UBA).

Das Labyrinth in der Kathedrale von Chartres : ein michaelisches Christus-Symbol / Jobst D. Wolter. – Dornach : Verlag am Goetheanum, 1996.
Gevonden in: Catalogus Koninklijke Bibliotheek.

Den nieuwen en vermaeckelijcken Dool-hof, staende op de Roose-gracht, by de derde brugh … gepractiseert door Meester David Lingelbach van Franckfort, als mede door zijn soon Philips van Lingelbach / [Crispyn de Pas]. – Amsterdam : David Lingelbach.In: Verklaringe van treffelijcke konstighe wercken, en haer beweginge, door oorlogie werck gedreven, mitsgaders een seer schoone fonteyn, wesende een triumph van Bachus en Ariadne … alles in den Ouden Dool-Hof, tot Amsterdam op de hoeck van de Loyers-Gracht, d’welck jaerlijck meer ende meer wort verrijckt / [Crispyn de Pas] Het portret gedateerd 1648 (‘Aetatis LV’).
Gevonden in: Bibliotheekcatalogus Stadsarchief Amsterdam.

Plan du labirinthe de Versailles ; Description du labirinthe de Versailles / Nicolas de Fer. – Paris : chez le Sr. [N.] de Fer dans l’Isle du Palais sur le Quay de l’Orloge a la Sphere Royale, 1715.
Kopergravure.
Gevonden in: PiCarta.

Prinsengracht 338 : vogelvluchtgezicht van het Oude Doolhof, situatie 1625 / W. Hekking Jr. (tekenaar). – [1870].
Prent.
Gevonden in: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam.

Wunderkreis, Labyrinth und Troiaspiel : Rekonstruktion und Deutung des “lusus troiae” / Klaus Kurvers ; Michael  Niedermeier.In: Kritische Berichte, vol. 33, no. 1, pp. 5-25, 2005.
Gevonden in: Database Bibliography of the History of Art, via de Digitale Bibliotheek van de UBA.

III

LABYRINTEN EN SPIRITUALITEIT

TITELLIJST 

De illusie van tijd ontdekken / Anil Ramdas.In: NRC Handelsblad (rubriek Hemel & aarde), april 21, 2009.
Gevonden in: LexisNexis Academic (abonnement UBA).

In een labyrint jezelf ontdekken / Gernot Candolini ; vert. [uit het Duits] Bonella van Beusekom. – Baarn : Ten Have, cop. 2002.
Gevonden in: PiCarta.

Labyrint : een weg naar jezelf / Helen Raphael Sands ; [vert. uit het Engels: Catalien van Paassen. - Haarlem : Altamira-Becht, cop. 2001.
Gevonden in: Catalogus Openbare Bibliotheek Amsterdam.

Het labyrint als inwijdingsweg / Roger Rundqvist. - Deventer : Ankh-Hermes, cop. 1998.
Gevonden in: de Nederlandse Centrale Catalogus (via PiCarta).

Labyrinten : een ontdekkingsreis door de wereld van labyrinten en doolhoven : met motieven uit dertig eeuwen / Marion en Werner Küstenmacher ; [vert. uit het Duits: A.C. Swierenga] . – Katwijk : Panta Rhei, cop. 2001.
Gevonden in: Catalogus De Bieb voor de Zaanstreek.

Het lopen van een labyrint – een hernieuwde kennismaking met de wonderlijke symboolkracht van het labyrint.In:  Vruchtbare aarde, afl. 1, pag. 16-24, 2008.
Gevonden in: Online Contents (via PiCarta).

The road to Jerusalem : the labyrinth in Western culture from the Middle Ages to the present day / by Lisa Kawasaki Porter. – [s.l.] : [s.n.], 2006.Thesis (M.A.)–Southern Illinois University Carbondale, 2006.
Gevonden in: WorldCat (via PiCarta).

IV

DOOLHOVEN EN LABYRINTEN IN HEDENDAAGSE FICTIE

TITELLIJST

Barbapapa zoekt de weg in het labyrint / Annette Tison en Talus Taylor ; [vert. uit het Frans: J.H. Gever]. – Haarlem : Gottmer, 2007.
Gevonden in: PiCarta.

Brammert en Tissie : waar is Brammert? / Gabrielle Vincent ; [vert. uit het Frans: Pieter van Oudheusden]. – [Doornik ; Dronten] : Casterman, cop. 1998.
Gevonden in: Catalogus Openbare Bibliotheek Amsterdam.

The dark labyrinth : a novel / by Lawrence Durrell. – London : Faber and Faber, 1961.
Gevonden in: Catalogus Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam (UBA).

El laberinto del fauno : Pan’s labyrinth / Telecinco presenta ; una producción de Estudios Picasso, Tequilla Gang, Esperanto Filmoj ; en asociacion con CaféFX, Inc. ; escrita, producida y dirigida por Guillermo del Toro ; producida por Bertha Navarro … [et al.]. – Burbank, CA : New Line Home Entertainment, 2007.
Gevonden in: WorldCat (via PiCarta).

Labyrinth / the Jim Henson Company and Lucasfilm Ltd. presents a Jim Henson film ; produced by Eric Rattray ; story by Dennis Lee and Jim Henson ; screenplay by Terry Jones ; directed by Jim Henson. – Culver City, Calif. : Sony Pictures Home Entertainment, [2007].Originally released as a motion picture in 1986.
Gevonden in: WorldCat (via PiCarta).

The Labyrinth / Catherynne M. Valente. – Canton, Ohio : Prime Books, cop. 2004.
Gevonden in: WorldCat.org.

V

DOOLHOVEN ALS PUZZELSPORT

TITELLIJST 

Amazing mazes : mind bending mazes for ages 6-60 / Rolf Heimann. – Mahwah, N.J. : Watermill Press, 1989.
Gevonden in: WorldCat (via PiCarta).

Droomlabyrinten : reis door magische doolhoven / ill. van Thomas Thiemeyer ; idee en tekst van Bertrun Jeitner-Hartmann ; [vert. uit het Duits: Henk Schreuder]. –  Baarn : Tirion, cop. 2002.
Gevonden in: Catalogus De Bieb voor de Zaanstreek.

Geen doolhoven voor domoren : spelletjes om in te verdwalen / Robert Abbott ; vert. [uit het Engels] door Anneke Treep ; [ill.: Hans van Maanen]. – Bloemendaal : Aramith, cop. 1993.
Gevonden in: Catalogus Openbare Bibliotheek Amsterdam.

Labyrinten : 50 raadselachtige doolhoven en zoekplaten / Ulrich Koch ; [vert. uit het Duits door M. de Ness]. – Baarn : Mingus, cop. 1985.
Gevonden in: WorldCat (via PiCarta).

Labyrinten : merkwaardige puzzels / Greg Bright ; [vert. uit het Engels door Maria Brandts Buys] . – [Amsterdam] : Landshoff, 1976.
Gevonden in: Catalogus Koninklijke Bibliotheek.

Secrets of the maze : an interactive guide to the world’s most amazing mazes / Adrian Fisher and Howard Loxton. – Hauppauge, NY : Barron’s, 1997.
Gevonden in: Google Books.

Wie weet de weg? : 35 om de tuin leidende labyrinten (met oplossingen voor hopeloos verdwaalden) / Greg Bright ; Ned. vert. Babs Westerveld. – Amsterdam : Landshoff, 1976.
Gevonden in: Catalogus Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam (UBA).

BIJLAGEN

 TITELLIJST

Doolhoven & labyrinten in Nederland : gids / Fons Schaefers, Anne Mieke Backer ; red. adviezen: Carla S. Oldenburger-Ebbers ; met een voorw. van Johan Carel Bierens de Haan ; eindred.: Anne Mieke Backer ; [bijdr. Martin van der Gaag ... et al.]. – [Rotterdam] : De Hef, 2007.
Gevonden in: Catalogus Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam (UBA).

Labyrinthos : labyrinths & mazes resource centre, photo library & archive / Jeff Saward & Kimberly Lowelle Saward (co-directors Labyrinthos).
< http://www.labyrinthos.net >

Mazes and labyrinths : a general account of their history and developments / William Henry Matthews. – London, 1922. Gratis online versie van het boek.
< http://www.sacred-texts.com/etc/ml/ >

Stichting Doolhof en Labyrint / Martin van der Gaag (redacteur website).
< http://www.doolhoven.nl >

Hieronder wat kiekjes uit het Darwinpark te Zaandam:

If at first you don’t succeed, try try again!

Robert The Bruce

Hieronder wat foto’s voor een sfeerimpressie.

Bij die eerste twee foto’s: ja, dat zijn échte boeken, afgestoten, maar niet afgedankt - erg leuk bedacht! Derde & vierde foto: de grote leeszaal met de naslagwerken. Vijfde foto: het bibliografisch centrum, speciaal voor de bibliografieën. Zesde foto: voetenbadend in het zonnetje – hier kunnen studenten en andere bibliotheekbezoekers pauzeren, is het niet fantastisch?

Het was niet verplicht om ISBD te gebruiken, maar ik dacht, ach, het is toch een bibliotheekopleiding, het is wel zo netjes, en zo moeilijk kan t niet zijn, toch? Hmmm, dat heb ik geweten! Het gaat hier namelijk slechts over de titellijsten bij de verschillende hoofdstukken (de inhoudsopgave per hoofdstuk zegmaar), nog niet eens zo een heel ingewikkeld onderdeel, zou je zeggen… totdat ik door kreeg dat het toch niet al te gemakkelijk is om aan kant-en-klare ISBD beschrijvingen te komen. Het lukt wel, via LBS4 (ons min of meer afgeschreven bibliotheeksysteem), maar LBS4 lag de halve dag plat, en bovendien is het merendeel van de door mij gevonden titels niet in bezit van de UBA, dus aan LBS4 had ik toch al niet zo veel.

Een doodlopend pad dus (om even bij het onderwerp te blijven). Totdat ik op het lumineuze idee kwam dat Aleph - jazeker, Aleph  - in die “card presentation” of hoe t ook mag heten, toch zeker wel de ISBD presentatie geeft (ga ik van uit), maarrrr, net op t moment supreme, dat Aleph door mij als laatste hoop in de opwelling van een verblindende ingeving werd opgestart – liet ook Aleph het afweten. Ik kan namelijk niet inloggen in Aleph, nee, ik heb nog geen inlog, verdorie, en zonder inlog kun je niet zoeken. Laat staan zoeken in het GGC of in andere titelbestanden… typisch. Alweer een doodlopend pad.

En dus was het weer ouderwets ISBD beschrijvingen maken (wel op basis van bestaande titelbeschrijvingen, maar die moet je dan toch omvormen tot een ISBD-presentatie, en zelfs mijn collega’s waren de ISBD regels spontaan vergeten!)

Nu had ik wel dat oranje boek meegenomen (voor de semi-leken: dat zijn de Regels voor de Titelbeschrijving voor de niet-seriële publikaties) en zelfs het boek met de sorteerregels (je zal het niet geloven, maar zelfs dit werk moest ik ter hand nemen, om de titels op de correcte volgorde te kunnen rangschikken). Plots moest alles weer handmatig en denkmatig, en dan merk je pas wat een rotzooi catalogi ervan maken (standaarden zijn er misschien wel op de achtergrond, min of meer, maar in de presentatie aan het publiek niet echt, of echt niet!)

Een hoop ge-copy-paste en een hoop ge-punt-spatie-streep-spatie restte mij aldus…

En het begon al goed! Want de eerste titel die ik zo moest omvormen tot een ordelijke ISBD-beschrijving — was een tijdschrift! Nee toch? Jawel! Ik had oranje bij me, maar groen nodig. Zucht. Gelukkig staat er nog het één en ander in het Engels online enzo, maar dat schoot ook niet erg op (let wel: ik heb de module titelbeschrijven nog niet gehad, alleen de introductie en de onderwerpsontsluiting, dus dit was weer een poging tot roeien met lucifers).

Zo heb ik me een x aantal uren gebogen over de erg summiere (mogelijk incorrecte?) beschrijving die ik in WorldCat vond van een ISSN-loze jaarlijkse uitgave over labyrinten en doolhoven, en (omdat ik aan de informatiebalie dienst had) met de gebruikelijke onderbrekingen om bezoekers gerust te stellen en kopieermachine-printers van vastzittende pagina’s te ontdoen (5 per keer, door die hele machine verspreid, en onheilspellend vaak).

Afin, ik heb uiteindelijk maar “iets” gedaan, dat klinkt niet echt professioneel, maar als het goed is kan mijn teamleidster wel in Aleph komen (hoop ik, en anders verzin ik wel een andere oplossing) en dan kan ik alsnog mijn krakkemikkige poging tot bibliothecaire ordelijkheid controleren aan de hand van de door Aleph gegenereerde “kaartpresentaties”. Tenminste, dat hoop ik dinsdag voor elkaar te krijgen. Mijn deadline-dag!

Op die dag moet ook het werk ingebonden worden, en jawel, dan zal toch ook de online versie niet lang meer op zich laten wachten. Of deze wat uitgebreider gaat worden dan de zielige 30-40 titels die de papieren versie moet/mag bevatten, dat kan ik nog niet met zekerheid beloven, maar het zit er dik in, want ik heb toch ook buiten mijn uiteindelijke selectie veel interessants opgedoken, misschien toch wel de moeite waard om te delen. Of ik dit óók in ISBD presentatie doe, tja… ;)

Nog even geduld dus!

Tribute to the Dead Soldiers (1914-1918)

Download het gratis album – HIER

Het album is ook te beluisteren via Last.fm